Przyjrzyj się uważnie zespołowi wsporników z epoki Song, a zauważysz, że ich ramiona i bloki mają jednakową grubość. Ta spójność nie jest przypadkiem ani tajemnicą. To zasada, a regułę możemy odczytać.
Yingzao Fashi
W 1103 r. urzędnik Li Jie wydał Yingzao Fashi, tłumaczone często jako „Traktat o metodach budowlanych”. Jego cel był po części administracyjny: ujednolicić materiały i pracę przy budowlach państwowych oraz ograniczyć marnotrawstwo. Jego sercem jest cai, standardowy przekrój drewna, którego wymiary dzielono na mniejsze jednostki zwane fen. Budynkom przypisywano stopień cai, a niemal każdy wymiar drewna wynikał z tego standardu.
Efektem jest skalowalny system modułowy. Mały pawilon i wielka sala mogły mieć te same proporcje, ponieważ obie projektowano w fen, tyle że w różnych wymiarach bezwzględnych. Gdy dostrzegasz podobieństwo rodzinne między budowlami z epoki Song, to w dużej mierze stąd.
W XX wieku historyk architektury Liang Sicheng przez lata rozszyfrowywał terminologię podręcznika, sprawdzając ją na zachowanych budowlach. Jego zespół w 1937 r. zidentyfikował Wschodnią Salę świątyni Foguang na górze Wutai, datowaną na 857 r. Była to rzadka wczesna budowla, z którą można było porównać późniejsze zasady.
Przepisy dynastii Qing
Chińskie przepisy Gongbu Gongcheng Zuofa, opublikowane w 1734 r. przez Ministerstwo Robót Publicznych, przekształciły te zasady wokół innego modułu, często powiązanego z szerokością wylotu wspornika. Sale z czasów Qing mają zwykle mniejsze, bardziej ozdobne wsporniki niż te z epoki Song czy Tang, a ten tekst pomaga wyjaśnić tę zmianę. Porównanie obu podręczników to jeden z najwyraźniejszych sposobów, by na oko datować chińskie drewniane budowle.
Kiwari w Japonii
Japońscy cieśle świątynni opracowali kiwari, systemy proporcji oparte na wymiarze podstawowym, takim jak rozstaw słupów. Shōmei, podręcznik przekazywany w rodzinie Heinouchi, mistrzów cieślów, datowany na 1608 r., przedstawia te proporcje dla bram, pagód i sal. Wiedza w dużej mierze pozostawała w obrębie rzemieślniczych linii przekazu, więc podręczniki zapisują tylko część tego, co wiedzieli cieśle.
Żywy kodeks w Ise
W Ise Jingu kodeks jest wykonywany, a nie tylko zapisany. Dzięki Shikinen Sengū główne sanktuaria są odbudowywane co 20 lat. 62. odbudowa odbyła się w 2013 r., a następna jest zaplanowana na 2033 r. Każdy cykl przekazuje umiejętności cieślarskie nowemu pokoleniu. Tu „oryginałem” jest praktyka, a nie drewno.
Teksty shilpa i żywi sthapatowie
W południowych Indiach traktaty takie jak Mayamata i Manasara są nadal konsultowane przez tradycyjnych architektów świątyń, sthapatów, z których wielu kształci się w Mamallapuram. Teksty przedstawiają siatki, proporcje i ikonografię, ale praktycy interpretują je przez linie przekazu i lokalne zwyczaje.
Teksty zachowały się
Podręczniki przetrwały w datowanych wydaniach, z terminologią techniczną i opracowanymi przykładami. Ich zasady można porównać z pomierzonymi budowlami.
Wszyscy stosowali je dokładnie
Badania pokazują regionalne różnice, zwyczaje warsztatów i późniejsze zmiany. Podręczniki opisują normy, a nie jeden uniwersalny plan.
Zobacz, jak te zasady przekładają się na widoczny rytm we wzorach w architekturze, lub przeczytaj więcej o tym, jakważymy teksty, w naszych zasadach dotyczących dowodów.
Noty źródłowe
- Li Jie, Yingzao Fashi (1103); Liang Sicheng, A Pictorial History of Chinese Architecture (red. Wilma Fairbank, 1984).
- Ministerstwo Robót Publicznych dynastii Qing, Gongbu Gongcheng Zuofa (1734).
- William H. Coaldrake, The Way of the Carpenter (1990), o kiwari i Shōmei.
- Jingu Shicho (administracja Ise Jingu), informacje publiczne o Shikinen Sengū.